Ali Doğramacı’nın vedası

Kasım 9th, 2009 • Yorum yapılmamış Haberler
Etiketler: ali doğramacı, bilkent, ihsan doğramacı

Bu sabah Bilkent’in anons listesine rektörlük ofisinden gönderilen bir mesajla resmi olarak Prof. Ali Doğramacı, Haziran 2010′da görevinden ayrılacağını duyurdu. YÖK’ün belirlediği 67 yaş sınırına henüz ulaşmamasına rağmen hocamızın bu kararı almasında en önemli etkenin yeni yönetimin seçilmesinde İhsan hocanın da etkin olmasını istemesi.

Mektup şu şekilde:

Lazer ile dişe ultrason

Ekim 13th, 2009 • Yorum yapılmamış Fotonik, Haberler
Etiketler: dental health, diş sağlığı, laser, lazer, photonics, uv

Avustralya ve Tayvan’dan bir grup insan dişinin enamel yapısının esnekliğini morötesi lazer ile ölçmeyi başarmışlar. Yalnız bu yöntem kavramın ispatı aşamasında. Yani son ürün çıkmamış durumda. Fakat elbette hızlı ölçüm alabilmek için gerekli boyutlara getirilebilir.

Elemanlar dişe 5 nanosaniye atımlarla 266 nanometre dalga boyunda (UV) lazer ışığı vurarak sonucunda oluşan titremeyi ölçmüşler. Bu titremeden de enamel tabakasının ne kadar esnediğini çıkarmışlar. Sağlam dişler sert olacağı için bu şekilde teşhis koymanın kolaylaşacağını savunuyorlar. Nature’daki yazının sonunda diyor ki, bu fotoniğin diş sağlığında kullanılmasının ilk örneği değil diyor. Önceden diş üzerinde terrahertz spektroskopiden Raman ışımasına kadar bir sürü test yapılmaya çalışılmış. Raman’ın kullanıldığı bir yer daha. Nasıl bir fenomense kalemtıraş olarak bile kullanılacak neredeyse.

Optics Express Makalesi: Opt. Express 17, 15592–15607 (2009) DOI: 10.1364/OE.17.015592
Nature Photonics Haberi: Nature Photonics 3, 566 (2009)  DOI: 10.1038/nphoton.2009.176

Birikenler

Ağustos 19th, 2009 • Yorum yapılmamış Haberler, Kuantum Fiziği, Nanoteknoloji
Etiketler: EPR paradox, fcf, fotonik kristal, kuantum bilgisayar, kuantum haberleşme, kuantum optik, lazer, optics, optik, optoelektronik, organics, organik, parçacık hızlandırıcı, pcf, quantum optics, SPDC

Bir kaç haftadır, hakkında bir şeyler yazmayı planlayıp da yazamadığım güzel makaleleri en azından başlık başlık listelemek istiyorum:

Lazer ile parçacık hızlandırmak — Nature Photonics 3, 423 – 425 (2009), DOI: 10.1038/nphoton.2009.119

Günümüz parçacık hızlandırıcılarına nazaran daha verimli çalışabilecek ve daha uzuca iş görebilecek bir parçacık hızlandırma yönteminden bahsediliyor. Petawatt lazerlerle, parçacıkların ultra yüksek enerjilere hızlandırılabileceği öne sürülüyor.

Optik anahtarlama — Nature Photonics 3, 429 – 430 (2009), DOI: 10.1038/nphoton.2009.125

Ortası boş fotonik kristal fiberlerin boş kısmına, rubidyum atomları sıkıştırarak, ışığı bu alana hapsedince, çok soğuk sıcaklıklarda, tek fotonlar için tümüyle optik bir anahtarlama yöntemi elde edilmiş. Böyle bir yöntem şu anda elimizde olmayan optik anahtarlar için gerekli bir şey. Zira elektronik devrelerde anahtarlama çok rahatbaşka bir elektronik devre ile hallediliyor, ama optik devrelerde böyle bir mekanizma yok. Onun yerine elektronik devrelerle anahtarlama yoluna gidiliyor ki, çoğu uygulamada elbette bu yöntem yeterli kalmıyor.

Tek fotona şekil verme — Nature Photonics 3, 430 – 432 (2009), DOI: 10.1038/nphoton.2009.122

Kuantum optikte sıkça kullanılan tekli fotonların faz farklarıyla oynanması ile yararlı uygulamalar geliştirilmiş.

Diyot lazerlerle yeşil ışık — Nature Photonics 3, 432 – 434 (2009), DOI: 10.1038/nphoton.2009.124

Özel bir şirket bünyesinde yapılan araştırma ve geliştirme sonucunda InGaN tabanlı diyotlar ile yeşil dalga boyunda ışık veren yarı iletken lazer üretilmiş. Yeşil ışık veren lazerler genelde gaz lazerlerdi, bu tip bir lazer yeni yeni geliştirilen lazer televizyonlarda kullanılabilir.

Organik çağı — Nature Photonics 3, 439 (2009), DOI: 10.1038/nphoton.2009.127

Yine Nature Photonics’in aynı sayısından bir yazı. Bu editoryal, organik ledlerden daha bir çok organik uygulamaya, organik teknolojiler hakkında güzel bir özet sunum yapmış.

Bağımsız yarıiletken nanoyapılardan ayırd edilemez fotonlar — Phys. Rev. Lett. 103, 053601 (2009), DOI: 10.1103/PhysRevLett.103.053601

Bu sefer biraz daha detaylı ve ağır bir yazı sunuyorum. Fizik Özet Mektupları olarak dilimize çevirebileceğimiz Physical Review Letters isimli en saygın fizik dergilerinden birinde yayınlanmış bu yazıda, birbirinden bağımsız, izole olmuş, ZnSe/ZnSeMg kuantum kuyularındaki safsızlık olan florin adacıklarına bağımlı egzitonlardan ayırd ediemeyen fotonların üretildiği gözlemlenmiş. Bunun manası nedir peki tam olarak? Şu anda kuantum heberleşmeyi mümkün kılan şey, birbirine dolaşık iki foton çiftidir. Bu çiftler spontane parametrik alt dönüştürme (SPDC, Spontaneous Parametric Down Conversiton) denilen bir yöntemle elde edilmekte.

Bunu biraz daha açmak istiyorum. SPDC yönteminde tek foton üreten bir kaynaktan çıkan fotonlar özel bir doğrusal olmayan kristale verilirler. Bu kristal arada sırada birbirine dolaşık bir foton çifti üretir. Dolaşıklığın anlamı, bir fotona yapılacak bir işlemin anında diğer foton üzerinde etkili olmasıdır. Örneğin bir fotonun polarizasyonunu değiştirirseniz sanında diğer fotonun polarizasyonu da bundan etkilenecektir (Einstein, Podolski, Rosen paradoksu olarak tarihe geçen paradoks bunun aslında imkansız olduğunu savunuyordu ama ne yazık ki, bu şekilde çürütüldü).

Bu makaledeki yöntem bu işi bu kadar karmaşıklığa mahal vermeden çözmeyi öngörüyor. Çünkü yukarıda anlattığım dönüştürme işleminin kuantum verimliliği oldukça düşük. Yani işimize yarayacak fotonlar çıkana kadar belki bir çok fotonun girmesi gerekli. Eğer bu makaledeki yöntemin kuantum verimliliği yeterli olursa SPDC’ye gerek kalmadan birbirine dolaşık fotonlar üretilebilecek.

Elimdeki tüm bağlantılar bunlar değil ama yazı çok uzamasın diye şimdilik bırakıyorum.

Bilim gazeteciliği ve bir haber

Haziran 25th, 2009 • Bir yorum yapılmış Haberler, Medya
Etiketler: astronomi, bilimsel habercilik, enceladus, milliyet, satürn

Bugün gazete tarama rutinimi yaparken Milliyet gazetesinin “Son Dakika” haberleri arasında ilginç başlıklı bir haber gördüm. “Bilim adamları mars oldu” diye bir başlık atılmıştı. Sanırım haber bilimsel olunca yeterince ilgi çekmediği düşünülmüş ki anasayfa editörleri böyle ilginç bir başlıkla işe biraz magazinsel hava katmaya çalışmışlar. Alt metninde de “Mars’ta hayat arayışı ile meşgulken başka gezegende fizillenen ‘hayatı’ gözden kaçırdılar” diye neresinden tutacağımı bilemediğim bir cümle kurmuşlar.

Birincisi haberi okursanız zaten yeni hayat belirtisinin gözlemlendiği yerin aslında bir gezegen değil bir uydu, Satürn’ün uydusu Enceladus, olduğunu anlayacaksınız. İkincisi bilim adamları denen grup sırf Mars’ta hayat belirtisi aramıyorlar ki, Jüpiter’in uydusu Europa’da da okyanusların varlığı ilgi çeken bir konuydu. Hatta Mars’dan daha fazla ihtimal verenler bile vardı. Üçüncüsü sanki bu yeni hayat belirtisini bilim adamları bulmamış gibi bir hava verilmiş ki zaten bilim adamalrdından başka kim böyle bir araştırmaya girecek altyapıya sahiptir bilemeyeceğim. Son olarak gözden kaçan bir şey yok, son zamanlarda gözlenen bir fışkırmayı inceledikten sonra bu uyduda da bir yaşam belirtisi görmüşler. Yani gözden kaçırmak değil, bu yeni bir keşiftir.

Tabii yazının kendisi anasayfadaki başlık gibi değil. Yazının kendisi çok güzel hazırlanmış bilimsel bir haber. Ama anasayfa editörlerinin “makyajlamasıyla” böyle garip başlıklar atılıyor sanırım. Umarım gazeteye bu haberi aktarırken de aynı amatörlüğü göstermezler.

• Milliyet’teki yazının orijinali
• İlgili Nature makalesi: Nature 459, 1067-1068 (25 June 2009), DOI: 10.1038/4591067a

Çok ince filmlerde üstün iletkenlik

Haziran 15th, 2009 • Yorum yapılmamış Haberler
Etiketler: ince film, üstüniletkenlik

Saydam nanolif kağıt

Haziran 14th, 2009 • Yorum yapılmamış Haberler, Nanoteknoloji
Etiketler: e-kağıt, malzemeler, nanolif

Japon bilim adamları bildiğimiz kağıttan kimyasal olarak çok farklı olmayan ama saydam kağıt üretmişler. Ürettikleri kağıt saydamlığını normal kağıttan 5 bin kat daha küçük liflerden oluşmasına borçlu. Normal kağıt üretimi işlemine ek bir aşama daha sokup belli bir kimyasalla lifler ufaltılmış. Fotoğraftan da anlaşıldığı gibi normal kağıt (sağdaki iç fotoğraf) 200 mikrometre gibi bir ölçeğe sahipken yeni malzeme (soldaki iç fotoğraf) 100 nanometre gibi bir ölçeğe sahip. Ortadaki fotoğrafta da iki kağıdın karşılaştırması var.

Yeni malzeme 400nm ila 800nm dalga boylarında yani yaklaşık olarak görünür spektrumda %60 ila %80 arası bir geçirgenliğe sahip. Tüm bunların yanında ise malzeme camın ısıl dayanıklılığına ve normal kağıdın esnekliğine sahip olmasıyla da öne çıkıyor. Yanma ve ıslanma testleri yapılmamış ama elektronik kağıt ve benzeri uygulamalar için senaryolar yazılmış bile. Yeni malzeme şu andaki kağıt üretim fabrikalarında çok bir değişikliğe gitmeden üretilebilme gibi bir avantaja da sahipmiş.

Yazıda geçen makaleler:

1. Advanced Materials 21, 1595–1598 (2009 DOI: 10.1002/adma.200803174
2. Nature Photonics 3, 314 (2009) DOI: 10.1038/nphoton.2009.81

Merhaba

Haziran 14th, 2009 • Yorum yapılmamış Haberler

Bilim defteri, ismi biraz dandik olsa da içerik olarak elimden geldiğince tatmin edici malzemelerle doldurmaya çalışacağım bir proje. Blog havasında, özellikle fizik alanında takip ettiğim bilimsel dergilerden alıntılar yapmaya çalışacağım. Bunların yanında karmaşık gelebilecek terimleri de dilimin döndüğünü klavyeye aksettirebildiğim kadarıyla anlatmaya uğraşacağım. Umarım takip edilesi bir site olur.