Özgür irade sorgulanıyor, ama bu sefer biyolojik bulgularla
Eylül 2, 2011 • Felsefe
Önceki yazılardan birinde fMRI makinalarıyla beynin işleyişinin izlenebildiğini belirtmiştim. Nature’da bu hafta yayınlanan bir yazıya göre nörobiyologlar bu makinayı kullanarak felsefenin temel konularından birisini, özgür iradeyi masaya yatırmışlar.
Yapılan deney şu şekilde: deneğe bir dizi harf gösteriliyor. Denekten ihtiyaç hissettiği an sağ ya da sol düğmeye basması, düğmeye basarken de gördüğü harfi hatırlaması isteniyor. Bulgulara göre denekler beyin “bas” emri verdikten bir süre sonra düğmeye basıyor, hatta beynin düğmeye basmaya niyetlenmesi ile basması arasinda dört saniye kadar bir süre geçiyor. Yani aslında bize anlık gibi gelen bir karar, beyinde çok önceden alınmış bir karar.
Elbette sadece bu deney felsefi argümanı çürütebilecek nitelikte değil. Hatta bir çok filozof deneyin hiçbir şeyi değiştirmediğini savunuyor.
Bir çok araştırma merkezi benzer deneyler tasarlayıp beynin karar alma mekanizmasını inceliyorlar.
Daha fazla bilgi için:
Nature podcast
Taking aim at free will
